Chrzanów

Z Encyklopedia Gminy Kobierzyce
Skocz do: nawigacja, szukaj
Chrzanów
Liczba ludności (2013) 167
Sołtys Janusz Kowalski
Parafia Domasław
Mapa OpenStreetMap
www Facebook


Chrzanów (niem. Zaumgarten) – wieś położona w centralnej części gminy Kobierzyce, na zachód od drogi krajowej nr 8.

Historia terenów wsi Chrzanów, jak i całej gminy Kobierzyce wiąże się bezpośrednio z historią Wrocławia i Śląska. W najwcześniejszym, poświadczonym przez źródła pisane okresie, Śląsk pozostawał pod zwierzchnictwem Wielkich Moraw, a po ich upadku dostał się pod władztwo czeskie. Następnie Śląsk znalazł się w państwie pierwszych Piastów – i od tego czasu, z krótką przerwą w latach 1039-1050 (przyłączenie do Czech) – należał do państwa polskiego. W ręce czeskie trafił w I połowie XIV w. Dodatkowo w rejon Wrocławia systematycznie napływali osadnicy niemieccy, co zapoczątkowało powolny proces germanizacji tych terenów.

Pierwsze zmianki o Chrzanowie pochodzą z roku 1353, w księdze ziemskiej podano, iż wieś ma 16 łanów folwarcznych. Poniżej chronologicznie przedstawiona została historia Chrzanowa[1].

  • Rok 1425 – w księdze berny podano, iż wieś ma 14 łanów czynszowych, beda 21 groszy, 9,5 halerzy.
  • Rok 1600 – na folwarku w Chrzanowie uprawiano 4,5 łana pól, hodowano 10 krów, 5 sztuk bydła pociągowego, 77 owiec, 4 świnie, 2 prosiaki, 20 gęsi, 24 kury.
  • Rok 1620Caspar Porschnitz, właściciel Chrzanowa i Magnic, jest zobowiązany pełnić służbę rycerską 1 koniem (tj. wystawić na swój koszt 1 jeźdźca wraz z odpowiednim ekwipunkiem).
  • Rok 1653 – według spisu podatkowego szacunkowa wartość dóbr właściciela wsi Magnice i Chrzanów wynosiła 1579 talarów i 12 groszy, zaś jego poddanych: 1000 talarów.
  • Rok 1669 – wieś należy wraz z Magnicami do spadkobierców pana Reich.
  • Rok 1683 – we wsi znajduje się 17,5 łanów uprawianych przez kmieci.
  • Rok 1743 – wartość majątku pańskiego według szacunku katastralnego wynosiła 17618 talarów. Miesięczny podatek dochodowy płacony przez dwór wynosił 24 talary, 23 grosze, podatek płacony od dochodu przez chłopów wynosił 21 talarów, 19 groszy i 3 fenigi.
  • Około roku 1750 – we wsi mieszkało 5 kmieci, 8 zagrodników, 5 ludzi wolnych oraz 1 komornik. Wśród mieszkańców znajdowało się 3 rzemieślników.
  • Około roku 1765 – właścicielem wsi był Ferdynand Ludwig von Königsdorff, wtedy to wieś należy do powiatu wrocławskiego.
  • Rok 1795 - we wsi znajdowały się dwór pański, folwark, karczma, wiatrak, gospodarstwa 6 kmieci, 10 zagrodników, 7 innych budynków. W sumie wieś zamieszkiwało 179 mieszkańców. Ongiś własność rodziny Ohlen und Adlerskron, obecnie radcy Hofmanna.
  • Rok 1819 – we wsi zamieszkuje 105 mężczyzn i 111 kobiet, w tym 150 luteran i 66 katolików. Znajduje się tu karczma, zabudowania młyńskie, kuźnia, gospodarstwa: 6 kmieci, 6 wolnych zagrodników, 7 zagrodników omłóckowych, 1 wolnego komornika, 6 innych budynków, w sumie 29 dymów -wieś jest własnością posiadacza ziemskiego Rummlera.
  • Rok 1845 – wieś staje się własnością radcy Theodora Schaaffhausena, wtedy to w Chrzanowie znajduje się 31 domów, dwór, folwark, gospoda. Hoduje się 860 merynosów i 102 sztuki bydła. Szkoła protestancka, ufundowana w 1792 r., obsługiwana jest przez 1 nauczyciela. Wieś zamieszkuje 239 mieszkańców, w tym 65 katolików. Wśród nich 6 rzemieślników i 4 handlarzy.
  • Rok 1880 – majątek rycerski obejmuje 203,34 ha, w tym pola 172,83 ha, łąki 13,97 ha, las 9,73 ha, nieużytki 6,81 ha. Właścicielem dóbr jest Theodor Schaaffhausen, radca królewski. Dochód właściciela wynosi 5562 marek. Dobra dzierżawi spółka J. Jac. Rath & Co. z Kobierzyc. Oprócz dóbr w Chrzanowie do radcy Schaaffhausena należą także dobra w Racławicach Wielkich. Najbliższa stacja pocztowa jest w Domasławiu, odległa o 3 km, zaś telegraficzna i kolejowa w Żórawinie, odległej o 8,2 km.
  • Rok 1895 – 333 mieszkańców, powiat Wrocław, gmina Tyniec nad Ślęzą. Najbliższa stacja kolejowa znajduje się w Domasławiu oddalona o 2,8 km od wsi.
  • Rok 1910 – w Chrzanowie mieszka 306 osób, w tym w majątku pańskim (Gutsbezirk) 62.
  • Rok 1939 – gmina wiejska, powiat ziemski Wrocław, 283 mieszkańców, 72 domy, powierzchnia gminy: 332 ha, władze tworzy 9 radców gminnych oraz burmistrz Julius Nossig. Działalność NSDAP w Chrzanowie koordynuje lokalna organizacja (Ortsgruppe) z Domasławia, pod względem policyjnym miejscowość podlega okręgowi żandarmerii Tyniec Mały. Wieś objęta jest miejscowym okręgiem szkolnym, znajduje się tutaj szkoła ludowa. Miejscowość zelektryfikowana. Osobowa i towarowa stacja kolejowa w Domasławiu i Kobierzycach w odległości 4 km od wsi, przystanek komunikacji autobusowej znajduje się w Tyńcu Małym, 5 km od wsi. Stacja pocztowa w miejscu.

Po II wojnie światowej ziemie gminy Kobierzyce podlegały pod powiat wrocławski, a w 1975 roku, po reformie administracyjnej likwidującej powiaty, trafiły pod zarząd województwa wrocławskiego. Po reformie administracyjnej z 1999 roku, wprowadzającej trójstopniowy podział terytorialny i przywracającej istnienie powiatów, Chrzanów znalazł się w województwie dolnośląskim, w powiecie ziemskim wrocławskim.

  • Rok 1978 – powierzchnia wsi równa jest 206 ha, powierzchnia ziemi uprawnej: 184 ha, liczba mieszkańców: 140.
  • Lata 1984-1988 – rozbudowa instalacji elektrycznej i oświetleniowej.

Przypisy[edytuj]

  1. Wielkie zmiany wiejskiego świata. Monografia historyczna gminy Kobierzyce – Przemysław Wiszewski, Rościsław Żerelik

Zobacz też[edytuj]

Miejscowości gminy Kobierzyce
BąkiBielany WrocławskieBiskupice PodgórneBudziszówChrzanówCieszyceDamianowiceDobkowiceDomasławJaszowiceKobierzyce KrólikowiceKrzyżowiceKsięginiceKukliceMagniceMałuszówNowinyOwsiankaPełczycePustków WilczkowskiPustków ŻurawskiRacławice WielkieRolantowiceSolnaSzczepankowiceŚlęzaTyniec MałyTyniec nad ŚlęząWierzbiceWysokaŻerniki MałeŻurawice